KAMIENIOŁOM W ŻEGOCINIE

      Bardzo ciekawych i cennych informacji o przeszłości geologicznej Żegociny i jej okolicy dostarcza odkrywka geologiczna w kształcie amfiteatralnym, usytuowana w centrum wsi nad prawym brzegiem potoku Sanka. Jest to wyrobisko po nieczynnym już, starym kamieniołomie. Występują tu typowe pod względem układu warstw skalnych i ich rodzajów, skały dla całego regionu. Na ścianach skalnych z łatwością można rozróżnić występujące na przemian warstwy łupków i piaskowców z wyraźnymi strzałkami kalcytowami. Wśród łupków i piaskowców występują również warstwy zlepieńców z gródkami węgla kamiennego. Warstwy skalne ułożone są względem siebie równolegle i zapadają pod kątem ok. 40⁰ w kierunku południowym. Grubość warstw skalnych waha się w granicach od 10 - 30 cm, a najgrubsza warstwa piaskowca wynosi ok. 50 cm. Warstwy piaskowca i łupka są spękane i wykazują dobą łupliwość. W piaskowcach spotyka się wykrystalizowane konkrecje kalcytu. Skały występujące w odkrywce są mało odporne na działanie czynników atmosferycznych, szczególnie łupek /łupie się na płytki/ i piaskowiec z łatwością ulegają procesom wietrzenia i jako luźna zwietrzelina osypują się po ścianach tworząc u podnóża stożki piargowe.

      Wszystkie skały występujące w odkrywce to skały osadowe-okruchowe. Powstały więc z okruchów skalnych na dnie zbiornika wodnego pod wpływem dużego ciśnienia wody.Łupek powstał z iłów, piaskowiec z piasku, a zlepieniec z różnej wielkości ziaren i okruchów różnych skał. Trudno znaleźć na skałach skamieniałości, ale wytrwali poszukiwacze mogą odszukać hieroglify.

      Skały występujące w odkrywce to skały fliszowe. "Flisz karpacki" to kompleks skał osadowych morskiego pochodzenia, składający się z ławic i warstw na przemian zlepieńców, piaskowców, łupków ilastych, rzadziej rogowców i margli.

     Odsłonięcie w Żegocinie daje możliwość obserwacji unikalnych form geologicznych wyeksponowanych na stromych ścianach powstałych w trakcie wydobywania kamienia. Jest to miejsce wyjątkowe z punktu widzenia nauk botanicznych i bioróżnorodności. Na powierzchni ok. 50 ar. można wskazać różne etapy procesu sukcesji zależne od czasu zakończenia eksploatacji ścian, ich spadku i wystawy.
      Obok roślin pionierskich występują tu gatunki kserotermiczne i naskalne charakterystyczne dla obszaru Karpat. Urzeka również wyjątkowość krajobrazu tego miejsca, zlokalizowanego przy głównej drodze wojewódzkiej w centrum miejscowości. Dla mieszkańców Żegociny jest to miejsce związane z historią i rozwojem wsi.
     Wydobycie i obróbka kamienia przeznaczonego na fundamenty domów rozpoczęło się w latach 30-tych XX wieku. Obecnie działka, na której zlokalizowany jest kamieniołom jest własnością Gminy. Przy wielu propozycjach zagospodarowania, poczyniono działania związane z jego ochroną i udostępnieniem. Gmina wspólnie z "Partnerstwem dla Ziemi Bocheńskiej" opracowała projekt, który ma na celu aktywną ochronę kamieniołomu, a jednocześnie udostępnienie tego miejsca turystom oraz upowszechnienie wiedzy o wyjątkowej budowie geologicznej terenu. O sfinansowanie tego zadania wnioskowała z powodzeniem do Fundacji Partnerstwo dla Środowiska ("Otwartego Konkursu Małych Dotacji" na dofinansowanie partnerskich inicjatyw i projektów ekologicznych).

    W grudniu 2004 roku nadeszła wiadomość o uzyskaniu grantu. Realizacja projektu (jednego z sześciu na terenie powiatu) stała się więc faktem. Prace rozpoczęto wiosną 2005 roku, a już 27 października 2005 roku odbyło sie uroczyste otwarcie "Geologicznego Parku Piaskowców Grodziskich w Dawnym Kamieniołomie w Żegocinie". Obiekt został włączony do "Ekomuzeów Ziemi Bocheńskiej".

Opracowanie: S. Łach oraz B. Michalska-Mirek

[wstecz]