Na wielu naszych osiedlach z kominów domów po
zmierzchu wydobywa się duszący, czarny i gęsty dym. W niektórych miejscach nawet nie
można przewietrzyć mieszkania przed snem. Duszący zapach dymu to sygnał, że
prawdopodobnie właściciel mieszkania w swoim piecu spala odpady, w tym plastikowe
butelki, opakowania, szmaty , stare buty itd. Tego jednak robić nie wolno i to z kilku
powodów.
Po pierwsze i najważniejsze.
W wyniku spalania takich odpadów powstają toksyczne związki
chemiczne, co nie jest bez wpływu na stan zdrowia. Spalając śmieci ludzie kręcą na
siebie i swoich bliskich bicz. Kto pali w piecach śmieci lub robi porządki, spalając w
ogródku np. stare tapicerowane meble - truje nie tylko siebie, ale ludzi w promieniu
kilku kilometrów. W paleniskach pieców domowych panuje stosunkowo niska temperatura
(200-500 stopni Celsjusza), co w przypadku spalania tworzyw sztucznych sprzyja emisji
bardzo szkodliwych związków chemicznych: dioksyn i furanó, wielopierścieniowych
węglowodoró aromatycznych, chlorowodorów, fluorowodorów i tlenków azotu oraz siarki.
Do środowiska emitowane są również związki metali ciężkich. Wszystkie te substancje
przedostają się do naszych płuc oraz do organizmu zwierząt, w tym hodowlanych. Każda
z tych substancji może doprowadzić do zmian nowotworowych w organizmie, tyle że w
różnych lokalizacjach organizmu. Powodują także całą gamę innych schorzeń: astmę,
bóle głowy, pogarszają samopoczucie. Natomiast etale ciężkie zwiększają ryzyko
zapadnięcia na nowotwory żołądka, jajników czy na białaczkę. Niska świadomość
tego faktu oraz to, że skutki mogą pojawić się po kilkunastu latach powoduje, że w
spalaniu śmieci wspomnianego typu wiele osób nie dostrzega zagrożenia i czegoś
niebezpiecznego dla zdrowia.
Czym więć można palić bezpiecznie w piecach domowych ? Poza opałem
palić można: papier, tekturę i drewno, opakowania z papieru, tektury i drewna, odpady z
gospodarki leśnej, odpady kory i korka, trociny, wióry i ścinki mechanicznie wydzielone
odrzuty z przeróbki makulatury.
Po drugie.
Przepisy zakazują spalania w gospodarstwach domowych śmieci,
szczególnie sztucznych tworzyw. Czyni to m. in. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 roku o
odpadach, ustawa z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu porządku i czystości w
gminach. Kontrole wynikające z przepisów tych aktów prawnych prowadzić mogą: policja,
straż miejska i wiejska, inspekcja sanitarna, urzędnicy samorządowi. Dla przykładu:
Ustawa o odpadach określa, że za spalanie odpadów poza spalarniami może grozić
grzywna lub kara aresztu. W przypadku gospodarstw domowych może być to grzywna w
wysokości od 20 zł do 5 tys. zł, a nawet kara aresztu.
Po trzecie.
Przy paleniu śmieci dochodzi do tzw. zatłuszczenia kominów, czyli
osadzania się sadzy. W efekcie dochodzi do zapłonu, pękają kominy, co często jest
przyczyną pożarów i zaczadzeń.. |
W okresie obowiązywania sezonu grzewczego nasilają się przypadki
zatrucia tlenkiem węgla, czyli czadem. Ze względu na sposób działania, czad zwany jest
cichym, zabójcą. Gromadzący się w pomieszczeniu czad jest niewidocznym pozbawionym
zapachu gazem, nieco lżejszym od powietrza, trudno rozpuszczalnym w wodzie. Tlenek węgla
ma zdolność do wyjątkowo łatwego łączenia się z hemoglobiną (powinowactwo 300 razy
szybsze od tlenu), powstaje karboksyhemoglobina, (CO-Hb), a przez to stanowi zagrożenie
dla wszystkich organizmów, które wykorzystują hemoglobinę do transportu tlenu do
tkanek. Powoduje niedotlenienie tkanek.
Wystąpienie charakterystycznych objawów uzależnione jest od
stężenia, CO w otoczeniu, rodzaju wykonywanej pracy i jej obciążenia fizycznego
(współczynnik wentylacji płuc), ciśnienia atmosferycznego, objętości krwi,
zdolności do dyfuzji w płucach a także cech indywidualnych każdego organizmu. Za
stężenie krytyczne uważa się zawartość karboksyhemoglobiny we krwi na poziomie 60-70
%.
Objawy:
Uważa się, że wdychanie tlenku węgla powoduje (wartości orientacyjne):
- w stężeniach ok. 60-240 mg/m3 po paru godzinach - ból głowy,
- w stężeniach ok. 450 mg/m3, po 1-2 godzinach - ból głowy, mdłości, wymioty,
osłabienie mięśni, apatie,
- w stężeniach ok. 900-1000 mg/m3, po 2 godzinach - zapaść, utratę przytomności,
- w stężeniach ok. 1800-2000 mg/m3 , po 20 minutach - zapaść i ryzyko zgonu po 2
godzinach,
- w stężeniach ok. 4000 mg/m3, po 5-10 minutach - zapaść i ryzyko zgonu po 30
minutach,
- w stężeniach ok. 8000 mg/m3, po 1-2 minutach - zapaść i ryzyko zgonu po 10-15
minutach,
- w stężeniach ok. 15000 mg/m3, po 1-3 minutach zgon.
Jak widać,
przy wysokich stężeniach, CO, już po kilku wdechach może nastąpić zgon, bez objawów
ostrzegawczych, wskutek porażenia układu oddechowego oraz ostrej niewydolności układu
krążenia. Powikłaniem zatruć tlenkiem węgla są zmiany zwyrodnieniowe w ośrodkowym
układzie nerwowym, nerwobóle i niewydolność płuc, natomiast w zatruciach
przewlekłych: bóle i zawroty głowy, znużenie, zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym
objawiające się: pogorszeniem pamięci i zdolności koncentracji, bezsennością.
Postępowanie przy zatruciu tlenkiem węgla
- wynieść zatrutego z miejsca narażenia z zapewnieniem własnego bezpieczeństwa ( w
razie
potrzeby akcję przeprowadzi Państwowa Straż Pożarna dysponująca odpowiednim sprzętem
izolującym drogi oddechowe),
- zapewnić dopływ świeżego czystego powietrza,
- wezwać pogotowie ratunkowe, konieczna pomoc lekarska,
- jak najszybciej podać tlen,
- jeżeli osoba poszkodowana nieoddycha, ma zatrzymaną akcję serca, należy natychmiast
zastosować sztuczne oddychanie metodą usta - usta, aparatem AMBU oraz masaż serca,
- unikać obciążenia wysiłkiem fizycznym.
W celu uniknięcia sytuacji stwarzającej zagrożenie zatruciem
tlenkiem węgla w budynku, należy przestrzegać zasad określonych w części pierwszej,
a ponadto:
- nie należy stosować do ogrzewania pomieszczeń, w których stale przebywają ludzie
gazowych przenośnych urządzeń promiennikowych,
- nie należy ogrzewać pomieszczeń za pomocą kuchni gazowych gdyż może to spowodować
poważne zatrucia,
- w pomieszczeniach, których występuje spalanie paliwa należy zapewnić skuteczną
wentylację,
- nie należy zatykać kratek wentylacyjnych w drzwiach do łazienki oraz od przewodów
wentylacyjnych,
- w pomieszczeniu, w którym zachodzi spalanie paliwa z grawitacyjnym odprowadzaniem
spalin z wykorzystaniem do spalania powietrza z pomieszczenia, stosowanie mechanicznej
wentylacji wyciągowej jest zabronione,
- wszelkie prace naprawcze, przeróbki, modernizacje i prace konserwacyjne przy
urządzeniach na paliwo stałe, ciekłe i gazowe powinny wykonywać osoby posiadające
odpowiednie kwalifikacje,
- nie pozostawiaj bez nadzoru potraw na włączonej kuchence, czy ciasta w piekarniku,
- na wyposażenie mieszkań kupuj nowoczesne bezpieczne urządzenia (kuchenki gazowe,
przepływowe gazowe ogrzewacze wody) posiadające stosowne atesty, wyposażone w czujniki
zabezpieczające przed zanikiem ciągu, czy nieuzasadnionym wypływem paliwa,
- wyposaż również mieszkanie w gaśnice proszkowe, autonomiczne bateryjne czujniki dymu
i tlenku węgla oraz gazu,
- nie używaj świec, kaganków, petard, wyrobów pirotechnicznych oraz innych źródeł
światła wykorzystujących otwarty ogień w pomieszczeniach mieszkalnych, w sytuacjach
mogących spowodować pożar,
- nie stosuj do mycia i prania odzieży cieczy łatwopalnych,
- nie susz odzieży i materiałów palnych bezpośrednio na piecach,
- zawsze zapewnij sobie dostęp do tablic rozdzielczych prądu elektrycznego, gniazdek i
wyłączników oraz głównych zaworów gazu i wody.
Zaczadzenie w budynkach mieszkalnych może również pośrednio
powodować to, iż w okresie zimowym większość użytkowników budynków uszczelnia
okna, drzwi przed zimnem. W ten sposób ogranicza się wymianę powietrza, a tym samym do
spalania paliwa nie dostarcza się odpowiedniej ilości tlenu. Niedostateczna ilość
tlenu do spalenia paliwa powoduje, że następuje niepełne spalanie paliwa w
urządzeniach grzewczych i tworzy się tlenek węgla, czyli czad. W takich przypadkach
może dojść również do zaburzenia ciągu w przewodach kominowych i wydostawania się
czadu do przestrzeni mieszkalnej, co poważnie zagraża życiu i zdrowiu mieszkańców.
Obserwujemy wtedy tak zwany odwrotny ciąg powietrza w przewodach kominowych (z zewnątrz
do wnętrza pomieszczenia).
|
